Têkilî | Derheqê me de
ANHA

Çîrokek berxwedan û hunandinê: Şêxmeqsud -2

Çirûska şoreşê

HELEB – Kurdan ne tenê li Rojavayê Kurdistanê, li bajarê Helebê jî hêza xwe ya cewherî ava kirin û pêşengiya şoreşê kirin.5

Pêla şoreşê ku di 15’ê Adara 2011’an de li Suriyeyê destpê kiribû, di 2012’an de li tevahiya welat belav bû. Li Helebê jî ku ji bo hemû hêzan wekî cihekî stratejîk hat dîtin, gelên bajar hêza xwe ya cewherî ava kirin û parastina xwe kirin. Li vir jî kurdan danahevên xwe yên salan veguherandin hêza pêşeng a şoreşê. Li taxên Şêxmeqsud û Eşrefiyê ku piraniya şêniyên wan kurd in, li dijî hemû êrîşan, li aliyekê xeta parastinê hat avakirin, li aliyê din bingeha pergala jiyana hevbaş hat avêtin.

Çêkirina hîmê sazumaniyê

Di sala 2011’an de şêniyên Helebê, bi taybet li taxên Şêxmeqsûd û Eşrefiyê dest bi xebatên rêxistinbûyîn û sazûmaniyê kirin. Di Îlona 2011’an de Navenda Çand û Hunera Demokratîk li taxa Şêxmeqsûd hat avakirin û ev bû saziya yekemîn a herêmê.6

Di cotmeha heman salê de, bi tevlîbûna bi hezaran ji şêniyên taxên Şêxmeqsûd û Eşrefiyê meclîsên gel hatin avakirin. Paşê meclîsên herdu taxtan di bin sîwaneya meclîsa jortir de bûn yek û tevlî Meclîsa Gel a Rojavayê Kurdistanê (MGRK) bûn. Di hilbijartinên MGRK’ê de Sînem Mehemed ku ji niştecihên taşa Eşrefiyê ye û niha nûnera Rêveberiya Xweseriya Demokratîk a Ewropa ye, wekî seroka meclîsê hat hilbijartin.

Fermandarê xwe hembêz kirin

Dema ku gelê herêmê rêxistinbûyîna xwe pêş dixist, damezirînerê Yekîneyên Prastina Gel (YPG) Xebat Dêrik li bajarê Qamişlo di encama êrîşek xayînane de bi giranî birîndar bû. Xebat Dêrik ji bo dermankirinê birin Nexweşxaneya Osman a li taxa Eşrefiyê. Piştî agahî belav bû, bi sedan kurdên li Helebê li ber nexweşxaneyê kom bûn û hefteyekê bi awayekî dorveger nobedariya nexweşxaneyê kirin. Lê tevî hemû hewledanên bijîşkan jî, Xebat Dêrik di 14’ê Çileya 2012’an de gihîşt şehadetê. Cenazeyê Fermandar Xebat Dêrik, li warê wî bajarê Dêrikê bi merasîmek heybet spartin axê. Bi deh hezaran ji şêniyên taxên Eşrefiye û Şêxmeqsûd jî beşdarî oxirkirina cenazeyê fermandarê xwe bûn.7

Şehîda yekem

Di vê navberê de pêxwasên rêjîma Suriyê, li hember pêşketinên ku li taxên Şêxmeqsûd û Eşrefiyê çêdibûn, dest bi êrîşan kirin. Çeteyekî rejîmê yê ji malbata Ehmed Subhî El-Bekarî, di adara 2012’an de êrîşî firneyek nan a li Eşrefiyê kir. Di encama êrîşê de endama Yekîtiya Star Gulê Selmo ji serê xwe birîndar bû û di 13’ê adarê de li Nexweşxaneya Henan a taxa Eşrefiyê jiyana xwe ji dest da.

Gelê Helebê cenazeyê Gulê Selmo bi merasîmeke girseyî li gundê Qetme yê Efrînê spart axê.2

Piştî êrîşê, gel komîteyên xwe yên parastinê ava kirin û bi dar û çekên biçûk parastin dikirin. Piştî berxwedaneke mezin jî pêxwasên rêjîmê ji taxên xwe derxistin.

Li hemberî êrîşan berxwedana mezin

Pêxwasên rêjîmê di 10’ê Nîsana 2012’an de dîsa êrîşî taxa Eşrefiyê kirin û du sivîl kuştin, 5 jî birîndar kirin. Li ser êrîşê bi sedan ciwanên kurd ên taxa Eşrefiyê li herêma Sêkoşeyê kom bûn û çalakî lidar xist. Pêxwasên rejîmê êrîşî çalakiyê kirin, lê ciwanan berxwedanek mezin nîşan dan û pêxwas neçarî vekişînê kirin.

Di 8 û 10’ê gulana 2012’an de hêzên rêjîmê bi riya pêxwasên xwe vê carê êrîşî sûka Zebzeyan a Şêxmeqsud kirin û jinek û du ciwan kuştin, gelek kes jî birîndar kirin. Ciwanên kurd ku komîteyên xwe yên parastinê ava kiribûn, li taxa Şêxmeqsûd berxwedaneke lehengî nîşan dan. Meşa ciwanan bi seatan dom kir û gihîşt herêma Seken El-Şebabî ya taxa Eşrefiyê. Di şerê ku li vir derket de, bi dehan pêxwasên rêjîmê hatin kuştin û yên din reviyan.3

Hêzên parastinê hatin avakirin

Bi firehbûna xwepêşandinên şoreşê re, şêniyên taxa Eşrefiyê, di Tîrmeha 2012’an de, hêza xwe ya parastinê bi nave Tugaya Şehîdên Eşrefiyê ava kirin. Piştî hefteyekê jî, li taxa Şêxmeqsûd Tugaya Berxwedana Şêxmeqsûd hat avakirin.

Dema ku di 19’ê Tîrmeha 2012’an de li Kobanê şoreşa Rojava destpê kir û Yekîneyên Parastina Gel (YPG) hatin îlankirin, hêzên parastina taxên Eşrefiye û Şêxmeqsud jî tevlî YPG’ê bûn. Bi pêla şoreşa ku li tevahiya Rojava belav bû re, hêzên rejîmê ji Eşrefiye û Şêxmeqsud jî hatin derxistin.

Tolhildana şehîdan

Eşrefiye û Şêxmeqsud xeta parastinê avakirin, lê beşên din ên bajar di navbera hêzên rêjîmê û komên navê Opozisyona Sûriyeyê de şer diqewimîn. Ji ber van şeran di sala 2012’an de, ard li taxên bajêr qut bû û Şexmeqsû û Eşrefiyê jî para xwe ji vê yekê girtin.4

Meclîsa Gel a Taxa Eşrefiyê û Şêxmeqsûd ji bo peydakirina ard, kamyonên xwe li gel komîteyên parastinê şandin aşekî nêzî balafirgeha Helebê. Lê li vir hêzên rêjîmê kamyon gulebaran kirin û 3 endamên komîteyên parastinê kuştin, 10 jî birîndar kirin.

YPG’ê, bi armanca bersivdayîna van êrîşan, di 27’ê Tîrmeha 2013’yan de li hemberî du bendên rêjîmê yên li ketina herêma Seken El-Şebabî, Çerxereya Cendul û herêma Şiqêf a taxa Şêxmeqsûd çalakî pêk anîn. Di çalakiyan de 20 endamên rêjîmê hatin kuştin.

Komkujî û berxwedan

Hêzên rêjîmê di payîza 2012’an de, bi du fuzeyan êrîşî sûka Sebzeyan a li nêzî mizgefta Marûf a Şêxmeqsud kir. Di êrîşê de 20 sivîl hatin kuştin.

Di vê navberê de Nûnerên Taybet ê Neteweyên Yekbûyî yê Sûriyeyê El-Exder El-Ibrahîmî diyar kirk u ji bo Cejna Qurbanê, di navbera 26 û 30’ê cotmeha 2012’an de agirbest hatiye îlankirin. Lê agirbest li taxa Şêxmeqsûd neket meriyetê û çeteyan êrîş pêk anîn. Koma bi navê  Tabûrên Selahaddîn derbasî taxa Eşrefiyê bû û hewl da ku derbasî taxa Şêxmeqsûd jî be.

Şêniyên taxê li hemberî vê yekê nerazîbûn nîşan dan û derketin xwepêşandanan. Meşvanan 500 metreyan nêzî çekdarên Selehedîn ên li herêma Tela ya rojavayê taxê bûn. Lê çeteyan meşvan gulebaran kirin û di encamê de hejmarek ji meşvanan jiyana xwe ji dest dan û hin jî birîndar bûn.

Piştî êrîşê şevanên YPG’ê mudaxele kir û di encama berxwedaneke mezin de çete ji taxê hatin derxistin. Rojek piştre hêzên rêjîmê û çekdarên bi navê opozîsyona Suriyeyê êrîşî Şêxmeqsud kirin û 14 sivîl şehîd bûn,  bi dehan jî birîdar bûn. Şervanên YPG’ê dîsa bersivek tund da û herdu alî ji taxê dûr xistin.

Sibe: Berxwedan mezintir dibe

(bb/a)

ANHA